Cafwyd y cofnod cyntaf o’r Heddlu’n defnyddio cŵn yn St. Malo, Ffrainc, yn gynnar yn y 14eg ganrif, i warchod adeiladau a pheiriannau’r dociau. 

Gwnaeth y defnydd o gŵn barhau tan 1770, pan gafodd ei ddiddymu oherwydd i swyddog ifanc yn y llynges gael ei ladd gan un o’r cŵn.

Hyd y gwyddys, defnyddiwyd cŵn am y tro nesaf ym Mharis yn 1895 yn erbyn y gangiau stryd a oedd yn achosi problemau i’r heddlu.

Yn dilyn llwyddiant y cŵn hyn yn erbyn y gangiau yn Ffrainc, dechreuwyd eu defnyddio yn yr Almaen yn 1896.

Cynhaliwyd y gwaith gwyddonol cyntaf yn y maes hwn yn yr Almaen, wrth iddynt gynnal arbrofion mewn bridio, hyfforddi a defnyddio cŵn.

Wrth iddynt arbrofi gyda chŵn yng ngwaith yr heddlu, gwnaeth yr Almaenwyr ddewisCi Defaid yr Almaen - sy’n gyfarwydd hefyd fel yr Alsatian - fel y brid gorau ar gyfer y gwaith, gyda’r Doberman Pinscher yn ail ddewis.

Yn 1920, sefydlwyd ysgol yn Grünheide, Yr Almaen, a fu’r gyntaf o’i math i hyfforddi cŵn ar gyfer gorfodi’r gyfraith. Yma, cafodd y cŵn eu hyfforddi mewnufudd-dod, dilyn trywydd a chwilio. Yn yr ysgol hon y datblygwyd y cynlluniau, y meini prawf a’r systemau hyfforddi a ddefnyddir heddiw gan sefydliadau hyfforddi cŵn.

Fel ym mhob maes arall o waith yr heddlu, datblygwyd dulliau newydd yn fuan wedi hynny yn y ffordd y defnyddir cŵn i’r diben hwn.

Yn yr 1890au, roedd daeargi o’r enw ‘Topper’ yng ngorsaf heddlu Hyde Park, a fyddai’n mynd yn aml ar batrolau rheolaidd gyda’r swyddogion.

Yn 1914, cafodd swyddogion heddlu’r Metropolitan ganiatâd i fynd â’u cŵn anwes ar batrôl gyda nhw. Ond roedd gwledydd eraill wedi achub y blaen o ran defnyddio cŵn ar gyfer gwaith yr heddlu.

Gwnaeth y newyddion am gyraeddiadau cŵn heddlu yn Ghent, Gwlad Belg gyrraedd sawl gwlad arall ar y cyfandir, ac erbyn y Rhyfel Byd Cyntaf roedd cŵn yn cael eu hyfforddi i wneud gwaith gyda’r fyddin, fel cario negeseuon, ac fel cŵn gwarchod a chŵn gwylio. Erbyn y 1920au, roedd hyn wedi sbarduno Prydain i gymryd diddordeb mewn defnyddio cŵn heddlu.

Sefydlwyd ysgol arbrofol i edrych ar yr hyfforddiant, a dewis y bridiau mwyaf addas ar gyfer gwaith yr heddlu.

Erbyn canol y 1920au benthycwyd y technegau a oedd wedi’u defnyddio yn Grünheide, a dechreuwyd ar y gwaith o hyfforddi cŵn yn ffurfiol.

Cynhaliwyd rhagor o arbrofion ar ôl yr Ail Ryfel Byd, gan gynnwys un llwyddiannus iawn yn defnyddio cŵn ar batrôl gyda swyddogion yn Hyde Park. Ar eu noson gyntaf yn y parc, gwnaeth un o’r cŵn rwystro ymdrech i gipio pwrs oddi wrth rywun, ac o ganlyniad gwelwyd gostyngiad sylweddol yn nifer y troseddau yn y parc. Yn sgil y llwyddiant hwn, profwyd gwerth sefydlu’r adran gŵn, ac yn 1953 sefydlwyd uned hyfforddi arbenigol.

Erbyn 1946 roedd sawl heddlu arall yn arbrofi gyda chŵn, ac yn 1954 ffurfiwyd pwyllgor sefydlog i gydlynu’r gwaith o fridio, cyflenwi a hyfforddi cŵn heddluledled y DU.