28 Ion 2020

Mae dau swyddog heddlu a roddodd eu bywydau mewn perygl er mwyn achub dynes fregus rhag llifo i’r môr wedi’u cymeradwyo am eu dewrder.

Boddwyd y Rhingyll Katy Evans a Chwnstabl Ian Chattun o Heddlu Dyfed-Powys gan donnau ar ôl rhuthro’n anhunanol i’r dŵr mewn lifrai llawn er mwyn achub y ddynes yn ystod oriau mân y bore.

Galwyd y swyddogion i draeth Aberystwyth ar 18 Awst 2019 yn dilyn sawl adroddiad am bryderon ynghylch diogelwch dynes ger y dŵr.

Prif Gwnstabl Mark Collins a Rhingyll Katy Evans

Prif Gwnstabl Mark Collins a Rhingyll Katy Evans

Dywedodd y Rhingyll Evans: “Ceisiom resymu â hi i ddod allan, ond gwrthododd. Roedd y tonnau mor arw, roeddem yn poeni y byddai’n cael ei thynnu o dan y dŵr pe bai’n mynd mewn i’r môr.

“Yn sydyn, aeth i mewn, ac nid oedd gennym amser i feddwl am yr hyn yr oeddem yn ei wneud. Erbyn i mi dynnu fy melt offer i ffwrdd, roedd hi eisoes wedi’i chario cryn bellter allan. Roedd yn rhaid i mi weithredu’n gyflym.”

Roedd hi’n 2 o’r gloch y bore, yn ddu fel y fagddu, ac roedd hi’n glir bod bywyd y ddynes mewn perygl uniongyrchol. Rhuthrodd y ddau swyddog i’r dŵr, heb aros i dynnu’r offer a allai fod wedi’u gorlwytho.

Unwaith yr oeddent yn y dŵr, roedd mor arw fel na allai’r swyddogion aros ar wyneb y dŵr. Wrth iddi geisio diweddaru cydweithwyr ynglŷn â’r sefyllfa dros ei radio, roedd y Rhingyll Evans o dan y dŵr, ond rhywsut, llwyddodd i wasgu ei larwm argyfwng, gan alw rhagor o unedau a gweithredu golau a roddodd wybod iddynt ble’r oedd hi.

“Mae’n rhyfedd sut nad yw pethau’n eich bwrw’n syth,” meddai. “Ar y pryd, dydych chi ddim yn meddwl am unrhyw beth heblaw’r sefyllfa o’ch blaen chi. Gallem weld rhywun yn nofio i ffwrdd, a doedd dim ffordd yr oedd hi’n mynd i oroesi. Ni feddyliais am ddim arall heblaw ‘mae angen i ni helpu.’

“Roedd yn rhaid i ni fynd mewn i’r dŵr. Ni wnaethom sylweddoli pa mor oer ydoedd hyd nes ein bod ni yn y dŵr, na pha mor arw ydoedd. Roedd fy nillad amddiffynnol ac esgidiau trwm dal amdanaf. Ni chefais amser i’w diosg. Roedd yn eithaf brawychus yn y dŵr.  

“Aeth yn ddwfn yn gyflym, ac roedd yn beryglus dros ben. Ni wnaeth fy nharo pa mor wahanol y gallai’r canlyniad fod wedi bod tan ar ôl iddo ddigwydd. Rwy’n credu yr oeddem mewn sioc.”

Nofiodd Cwnstabl Chattun i’r adwy i helpu’r ddynes. Fe’i tynnodd i fan diogel gyda’r Rhingyll Evans. Yna, cyrhaeddodd parafeddygon chludo’r ddynes i’r ysbyty, tra bod y swyddogion yn ceisio prosesu’r hyn oedd newydd ddigwydd.

“Yn ffodus, roedd hi’n iawn ac roedd y ddau ohonom ni’n iawn, ond drannoeth, meddyliais y gallai’r canlyniad fod wedi bod yn waeth o lawer,” meddai’r Rhingyll Evans. “Mae gen i fab ifanc adref, a phe bai pethau wedi troi allan yn wahanol ... mae’n anodd meddwl amdano.

“Rwyf wedi gofyn i’m hun beth fyddwn i’n gwneud pe bawn i’n wynebu’r sefyllfa honno eto bob dydd ers iddo ddigwydd. A bod yn gwbl onest, serch y peryglon a’r hyn allai fod wedi digwydd, byddwn i’n gwneud yr un peth. Pe bawn i’n gweld rhywun mewn perygl neu mewn trafferth, byddwn i’n mynd mewn i’r dŵr eto a gwneud pob dim o fewn fy ngallu i helpu.”

Gwobrwywyd Cwnstabl Chattun a’r Rhingyll Evans am eu dewrder a’u hymrwymiad i helpu’r cyhoedd yn seremoni wobrwyo Heddlu Dyfed-Powys ddydd Mawrth 28 Ionawr.