29 Ion 2020

Y mae rhingyll yr heddlu nad oedd ar ddyletswydd a’i fab wedi eu cymeradwyo am ddal dyn a wnaeth fygwth dyn agored i niwed a dwyn oddi arno.

Cydnabuwyd y Rhingyll Gareth Earp a’i fab 12 oed Theo am eu rhan yn arestiad Mark Anthony Jones-Morgan, a oedd wedi dwyn waled dyn yn Rhaeadr Gwy ar Fedi 8, 2019.

Roedd Theo wedi dweud wrth ei rieni ei fod wedi gweld dyn yn gofyn i bobl am gyffuriau ac arian ddau ddiwrnod cyn y digwyddiad.

Yna pan welodd ef yn mynd at ddyn oedrannus agored i niwed ac yn loetran o’i amgylch brysiodd adref i ddweud wrth ei dad.

Rhingyll Gareth Earp, Prif Gwnstabl Mark Collins a Theo Earp

Rhingyll Gareth Earp, Prif Gwnstabl Mark Collins a Theo Earp

Er ei fod yn gwella yn dilyn llawdriniaeth ac yn defnyddio ffyn baglau, aeth y Rhingyll Earp allan i ddarganfod mwy.

Meddai: “Roedd Theo allan ar ei feic a daeth adref â’i wynt yn ei ddwrn i ddweud wrthym fod y dyn wedi dod nôl. Roedd e’n gwybod bod y dioddefydd yn agored i niwed, ac roedd yn pryderu ei fod yn cael ei ddilyn o amgylch y dref.

“Es i mewn i’r car a gyrru tuag at y dref, lle roeddwn i’n gallu eu gweld nhw gyda’i gilydd. Gwelais i’r unigolyn dan amheuaeth yn mynd â rhywbeth oddi ar y dioddefydd, a chlywais i ef yn gweiddi ‘mae gyda fe fy arian i.”

Yna trodd yr unigolyn dan amheuaeth a dechrau rhedeg i’r cyfeiriad arall. Er nad oedd yn gallu cerdded heb gymorth, gwnaeth y Rhingyll Earp bob peth y gallai i’w stopio.

“Roeddwn i’n trio ei rwystro gyda fy nghar, a llwyddais ei daro fel ei fod yn colli balans,” meddai. “Ond pan ddes i allan o’r car i’w erlid cofiais fod fy nhroed mewn esgid fawr gadarn ac nad oeddwn i’n gallu rhedeg ar ei ôl.

“Pan ddihangodd, es yn ôl i’r car a’i ddilyn. Agorais ddrws y car a’i fwrw gydag e, a phryd hynny llwyddais i’w ddal a’i gadw nes daeth yr heddlu.”

Ffoniodd y Rhingyll Earp ystafell reoli Heddlu Dyfed-Powys a rhoi gwybod fod ganddo ddyn yr oedd wedi ei arestio am ladrata.

Canfuwyd fod gan James-Morgan waled y dioddefydd yn ei eiddo, a dwedwyd ei fod wedi bygwth y dioddefydd gan ddweud fod ganddo ddryll.

Arestiwyd ef, cafodd ei gyhuddo o ladrata, a dedfrydwyd ef i gyfnod yn y carchar.

Dwedodd y Rhingyll Earp, sy’n dad i dri o blant, ei fod yn falch o’i fab am adnabod ymddygiad amheus ac am deimlo bod yn rhaid adrodd amdano.

“Dim ond 12 oed yw e, ond roedd yn gwybod bod rhywbeth o’i le,” meddai. “Rwy’n falch iawn ei fod wedi cymryd yr amser i sylwi ar beth oedd yn digwydd, a dod adref i ddweud wrthym. Mae’n dangos ei fod yn meddwl am bobl agored i niwed o’n hamgylch ni.”

Diolchwyd i’r Rhingyll Earp a Theo am eu hymdrechion yn seremoni wobrwyo Heddlu Dyfed-Powys ar ddydd Mawrth, Ionawr 28.