31 Ion 2020

Mae Rhingyll yr heddlu wedi siarad am yr eiliad pan saethodd dyn â dau ddryll ato ef a chydweithiwr.

Cymeradwywyd Rhingyll Heddlu Dyfed-Powys Philip Edwards am ei broffesiynoldeb a’i ddewrder mewn seremoni ar ddydd Mawrth, 28 Ionawr.

Roedd y Rhingyll Edwards o orsaf heddlu’r Trallwng yn ymateb i bryder ynghylch lles dyn ger Llyn Efyrnwy pan saethwyd ato a’i fygwth gyda dryll wedi ei gwtogi. 

Sergeant Philip Edwards and Chief Constable Mark Collins

Sergeant Philip Edwards and Chief Constable Mark Collins

Er bod ei fywyd ef a’i gydweithiwr mewn perygl, fe wnaethant barhau i gadw gwyliadwriaeth ar y dyn a darparu gwybodaeth hanfodol i Ganolfan Gyfathrebu’r Heddlu, gan gyfrannu at ddatrys y digwyddiad yn ddiogel.

Wrth edrych yn ôl, meddai’r Rhingyll Edwards: “Roedden ni’n ymateb i alwad yn adrodd am bryder ynghylch lles y dyn, gan feddyg teulu nad oedd wedi clywed ganddo. Fe roddon ni alwad iddo fe a dweud y bydden ni’n galw draw – doedd dim problem dros y ffôn.

“Fe wnaethon ni adael y car i lawr y lôn, ac roeddwn i’n dweud pa mor braf oedd hi i fod allan yn yr awyr agored ar ôl rhai blynyddoedd yn gweithio yn y ddalfa. Roedd yn ddiwrnod godidog ym mis Ionawr ac roedden ni’n gallu gweld Llyn Efyrnwy yn y pellter.

“Roedd yn rhaid i ni ddringo dros ffens i gael i mewn, ac wrth i ni ddod i fyny at y tŷ roedd y dyn yn sefyll o’n blaenau ni. Roedd tua phedwar neu pum metr oddi wrthym ni, ac wrth i fi ddweud ‘helo’, gallwn weld fod ganddo ddryll rifolfer mewn un llawn a dryll wedi ei gwtogi yn y llall.

“Pwyntiodd yn syth atom ni a saethu. Roeddwn i wedi fy rhewi yn fy unfan, ond rwy’n cofio teimlo’n eithaf tawel fy meddwl – doedden ni ddim wedi gwylltio.

“Mae’n rhaid ei fod wedi e wedi tanio ddwywaith gan i ni glywed dau sŵn bang. Ar hynny meddiannais fy hun eto a dyma’n ni’n rhedeg oddi yno. Fe wnaethon ni neidio’n ôl dros y gât, oedd tua 7 troedfedd o uchder - dydw i ddim yn cofio sut aethon ni drosti, ond rhywfodd neu'i gilydd fe wnaethon ni, a galw am gymorth dros y radio.”

O fewn munudau, roedd presenoldeb heddlu llawn yn y lleoliad gan gynnwys unedau arfau saethu a hofrennydd Gwasanaeth Awyr Cenedlaethol yr Heddlu, tra roedd trafodwyr yn siarad gydag e dros y ffôn. Parheuodd y digwyddiad am dros dair awr.

“Roeddwn ni’n gallu clywed saethu, ac yn ddiweddarach fe wnaethom ddeall ei fod yn saethu at yr hofrennydd,” meddai’r Rhingyll Edwards.

“Yn y diwedd fe lewygodd, ac aeth swyddogion ymateb arfog i mewn i gael yr arfau oddi wrtho. Darganfu chwiliadau diweddarach ddryll AK47, grenâd a chleddyf – roedd cryn gasgliad o arfau ganddo.

“Unwaith i fy adrenalin dawelu roeddwn i wedi fy siglo. Roedd sylweddoli fod ganddo ddryll wedi ei gwtogi, a phetai wedi tanio hwnnw atom ni y bydden ni wedi cael ein lladd yn eithaf brawychus.

“Mae pobl yn dweud mai dyma’r tro cyntaf mewn degawdau i rywun saethu at swyddogion o Heddlu Dyfed-Powys, ac fel mae’n digwydd ni oedd y swyddogion hynny.”

Hefyd wedi ei gymeradwyo am ei ran yn y digwyddiad oedd yr ymgynghorydd tactegol Cwnstabl Emyr Thomas o’r Cyduned Arfau Saethu. Ei rôl oedd cynghori swyddogion yn y lleoliad ynghylch sut i ymateb.

Meddai: “Roedd yn sefyllfa anodd oherwydd pan rydych chi i ffwrdd o ddigwyddiad rydych chi eisiau bod yn helpu’r bechgyn a’r merched sydd yn ei chanol hi. Roedden ni i ffwrdd o’r cyfan, ac roedd yn rhaid i ni gadw’n bwyllog ac yn dawel ein meddyliau er mwyn gallu rhoi’r cyngor gorau y gallem ni.

“Wrth beidio â bod yn y lleoliad rydych chi’n edrych ar bethau’n wahanol. Rydych chi’n gallu gweld y darlun ehangach o ran pa unedau sydd ar gael, a pha dactegau a fydd efallai’n gweithio. Mae’r ymgynghorydd tactegol yn gwneud penderfyniadau pwysig a fydd yn cael effaith ar swyddogion sydd yn y lleoliad - mae’r perygl yn enfawr, ond yn y pen draw rydyn ni’n gwneud pob peth y gallwn i ddod â’r sefyllfa i derfyn diogel, ac ar yr achlysur hwn roedd yn rhyddhad mawr i ni pan ddaeth i ben heb i unrhyw un gael niwed.” 

Ynghyd â’r Rhingyll Philips a’r Cwnstabl Thomas cymeradwywyd y Prif Gwnstabl Clark Jones-John, Cwnstabl Stephen Davies, Cwnstabl Mark Thomas, Cwnstabl Peter Evans, y Ditectif Ringyll Paul Roberts, Cwnstabl Caroline Roberts-Simcock, yr Arolygydd Ashley Brice, Swyddogion Heddlu De Cymru Cwnstabl Carl Harris, Cwnstabl Robert Miller, a'r Cwnstabl Julian Knoyle, a Swyddogion Gwasanaeth Awyr Cenedlaethol yr Heddlu y Rhingyll Scott Gallagher MBE, Cwnstabl Robert Massam a Chapten Robert Grainger.