26 Ebr 2018

Mae’r Prif Gwnstabl a fu’n gwasanaethu am y cyfnod hiraf yn hanes Heddlu Dyfed-Powys, Mr Ray White wedi teithio’r holl ffordd o’i gartref yn Awstralia i ddathlu hanner canmlwyddiant yr heddlu, mewn gwasanaeth a gynhelir fory (dydd Gwener 27 Ebrill).

Mae’r digwyddiad yn nodi dechrau blwyddyn o ddigwyddiadau sydd wedi eu cynllunio i ddathlu’r flwyddyn arbennig, ac y mae’n gyfle i swyddogion a staff sy’n gwasanaethu ac sydd wedi ymddeol ddod at ei gilydd i rannu eu hatgofion a’u profiadau.

Mae gan Mr White hanes hir ac arbennig gyda’r heddlu wedi iddo gael ei benodi’n Ddirprwy Brif Gwnstabl ym mis Medi 1986, ac yna mynd ymlaen at y brif swydd fel Prif Gwnstabl ym Mehefin 1989. Yn 2000 ymddeolodd yn dilyn 11 mlynedd wrth y llyw yn yr heddlu a oedd yn perfformio orau yng Nghymru a Lloegr ar y pryd.

Cafwyd nifer o uchafbwyntiau yn ystod ei yrfa 44 mlynedd gyda’r heddlu. Gwasanaethodd gyda 3 cwnstabliaeth, bu ar secondiad gyda’r Swyddfa Gartref, graddiodd o academi genedlaethol yr FBI yn Virginia a rhoddodd hyfforddiant mewn rheolaeth heddlu i uwch swyddogion Heddlu Indonesia yn Jakarta. Yn Rhestr Anrhydeddau’r Flwyddyn Newydd yn 1996 dyfarnwyd CBE iddo, ac roedd eisoes wedi derbyn Medal Heddlu’r Frenhines yn 1991. Yn Hydref 1996 daeth yn Llywydd Cymdeithas Prif Swyddogion yr Heddlu, un o’r swyddi mwyaf pwerus o fewn yr heddlu i Brif Gwnstabl, a’r unig Brif Gwnstabl o Heddlu Dyfed-Powys i gyflawni’r rôl honno. Yn ystod yr amser hwn ymgyrchodd i wella amodau i dystion ac i gyfyngu gallu cyfreithwyr i’w cwestiynu mewn modd ymosodol, pwysodd ar y Llywodraeth i gyflwyno ehangiad mawr ran o samplo DNA, a hyrwyddodd mwy o ddefnydd o gyfweliadau fideo gyda thystion a diffynyddion yn y llys.

Mae croeso cynnes yn disgwyl y Prif Gwnstabl mawr ei barch a ddisgrifiwyd gan gydweithwyr fel rhywun a oedd yn “byw ac yn anadlu plismona 24 awr y dydd” ac yn hyrwyddwr brwd o lwyddiannau’r heddlu. Meddai ar adeg ei ymddeoliad ei fod yn gadael ar ei ôl tîm grymus o bobl dda iawn, hynod ymroddgar a chanddynt adnoddau a thechnoleg mor fodern ag a geid yn unrhyw le arall ym Mhrydain, ac yn perfformio i lefel mor uchel ag a welid yn unrhyw le arall.

Meddai Prif Gwnstabl presennol Heddlu Dyfed-Powys, Mark Collins: “Fe wnes i gyfarfod â Mr White am y tro cyntaf pan ymunais â Heddlu Dyfed-Powys fel Cwnstabl Gwirfoddol yn 1987, pan roedd ef yn Ddirprwy Brif Gwnstabl, ac yn ddiweddarach fe wnaeth fy nyrchafu i’n Rhingyll yn Hwlffordd. Roedd yn enwog am y dulliau arloesol a gyflwynodd i’r heddlu, er enghraifft cyflwyno Cerbydau Ymateb Arfog a oedd yn sicrhau cefnogaeth i swyddogion pan roedd arnynt ei angen. Cyflwynwyd hyfforddiant yn seiliedig ar leoliadau i swyddogion am y tro cyntaf a wnaeth eu helpu i adeiladu sgiliau cryf, yn enwedig wrth ymdrin â’n cymunedau. Cyflwynwyd newidiadau ysgubol o ran TG a gafodd ddylanwad pellgyrhaeddol ar yr heddlu. Ac yn ystod ei gyfnod hir a llwyddiannus yn arwain heddlu mwyaf gwledig Cymru a’r heddlu gyda’r ardal ddaearyddol fwyaf, datryswyd pob llofruddiaeth ac eithrio rhai Peter a Gwenda Dixon. Gyda diolch i ddatblygiadau o ran gwyddoniaeth fforensig y mae dyn erbyn hyn wedi ei gyhuddo o lofruddiaethau’r Dixons hefyd, ac ni fyddai hynny wedi bod yn bosibl heb ragwelediad y swyddogion a fu’n ymdrin yn fforensig gyda’r achos yn wreiddiol. Rwyf yn edrych ymlaen yn fawr iawn at hel atgofion gyda Mr White, a phawb arall fydd yn bresennol, ac rwy’n hynod ddiolchgar ei fod wedi gwneud y daith hir yn ôl i Gymru ar gyfer y dathliad hwn sy’n garreg filltir i ni.”

Gallwch ddilyn y dathliadau fory ar Twitter #HDPP50