18 Rhag 2014

Mae Heddlu Dyfed-Powys a Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda wedi dod at ei gilydd er mwyn helpu pobl mewn trallod meddwl dros y Nadolig, a lleihau’r nifer o weithiau y defnyddir celloedd heddlu fel llefydd diogel ar gyfer pobl sy’n disgwyl asesiadau iechyd meddwl.

Mae gwasanaeth brysbennu wedi bod yn weithredol dros y ddau benwythnos diwethaf, a bydd ar gael y penwythnos hwn hefyd.

Lleolir y gwasanaeth ym Mhencadlys yr Heddlu, Caerfyrddin ac mae’n cael ei arwain gan PC Celt Thomas a’r ymarferydd iechyd meddwl Edward McHugh. Maen nhw’n cael eu cefnogi gan dîm o 11 swyddog sydd wedi derbyn hyfforddiant, a grŵp o ymarferwyr iechyd meddwl.

Mae gan y tîm fynediad at gofnodion yr heddlu a chofnodion iechyd, ac maen nhw’n medru darparu gwybodaeth gefndir i swyddogion fel eu bod nhw’n medru rhoi cymorth penodol i bobl sydd angen cymorth wedi’i deilwra.

Darperir y rhan fwyaf o wybodaeth a chyngor i swyddogion o bell, drwy’r ffôn neu drwy gyswllt radio’r heddlu.

Hefyd, mae’r gwasanaeth yn anelu i leihau’r defnydd o Adran 136 o’r Ddeddf Iechyd Meddwl a chynnig gwell cyfeirio a llwybrau at wasanaethau i bobl yn dilyn digwyddiadau.  

Mae tystiolaeth o’r cynlluniau peilot cenedlaethol wedi dangos fod gwasanaeth brysbennu iechyd meddwl yn lleihau nifer y carchariadau Adran 136 yn sylweddol.

Mae manteision ymarferol brysbennu iechyd meddwl yn cynnwys:
- mynediad at gofnodion cleifion, gwybodaeth, cudd-wybodaeth a chyngor arbenigol er mwyn galluogi gwell penderfyniadau yn lleoliad digwyddiadau;
- argaeledd amrediad o opsiynau tactegol i swyddogion heddlu fel dewisiadau amgen i garchariadau o dan Adran 136 o’r Ddeddf Iechyd Meddwl;
- cyfeirio rhagweithiol at amrediad eang o wasanaethau;
- gwell cyfathrebu rhwng asiantaethau.
Dywedodd y Ditectif Uwch-arolygydd Andy John, “Nid hwn yw’r tro cyntaf rydyn ni wedi cydweithio er mwyn darparu’r gwasanaeth hwn. Fis Rhagfyr y llynedd, darparom y gwasanaeth ar gyfer pedair noson ym mis Rhagfyr. Arweiniodd hyn at:
- Darparu gwybodaeth a chyngor i swyddogion mewn perthynas â 34 digwyddiad;
- Osgoi dau garchariad Adran 136;
- Cynorthwyo cwpl oedrannus i aros adref – heb y gwasanaeth, mae hi bron yn sicr y byddai’r ddau wedi’u cymryd i’r ysbyty am resymau gwahanol; 
- Cyfeirio pobl sy’n agored i niwed at gymorth a gwasanaethau ychwanegol, gan gynnwys pobl ifainc;
- Caniatáu mynediad uniongyrchol i wardiau Iechyd Meddwl preswyl.

O ganlyniad i hyn, cytunodd Heddlu Dyfed-Powys a Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda i dreialu’r gwasanaeth am flwyddyn yn ffurfiol, a sefydlwyd Bwrdd Prosiect ar gyfer datblygu a goruchwylio’r peilot.

Dywedodd Karen Howell, Prif Weithredwr (Dros Dro) Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda: "Mae’r gwasanaeth brysbennu stryd yn enghraifft wych o ofal iechyd doeth – gofal iechyd sy’n addas ar gyfer anghenion ac amgylchiadau’r claf, tra’n osgoi gofal gwastraffus nad yw o fantais i’r claf. Drwy gydweithio, bydd gwahanol sefydliadau’n darparu asesiad mwy amserol o iechyd meddwl unigolyn a phrofiad mwy cadarnhaol ar gyfer yr adegau pan maen nhw’n dod i gysylltiad â swyddog heddlu.”

Mae partneriaid allweddol ar y bwrdd prosiect yn cynnwys: Heddlu Dyfed-Powys; Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda; Awdurdodau Lleol Sir Gaerfyrddin, Sir Benfro a Cheredigion; Gweithredu Gorllewin Cymru Dros Iechyd Meddwl; Prifysgol De Cymru a Gwasanaeth Ambiwlans Cymru. 

Bydd y gwasanaeth brysbennu’n cael ei werthuso’n ffurfiol gan fyfyriwr ôl-raddedig o Brifysgol De Cymru, a fydd yn ymgymryd â gwerthusiad meintiol ac ansoddol â defnyddwyr gwasanaeth. Mae’r myfyriwr hefyd yn ddefnyddiwr gwasanaeth, ac wedi rhannu ei phrofiadau ag aelod o’r Bwrdd Prosiect er mwyn llunio a gwella’r gwasanaeth.