18 Rhag 2013

Mae’r ddalfa yn Llanelli ar fin cychwyn rhaglen beilot sy’n cynnwys cyffur a all gwyrdroi effeithiau gorddos o gysglyn.
Yn ystod y treial, bydd pecynnau Nalocson yn cael eu rhoi i unigolion sydd yn cael eu hadnabod fel y rhai sydd fwyaf mewn perygl o gymryd gorddos o gysglyn. Mae’r peilot hwn yn rhan o’r Cynllun Achub Nalocson yn y Cartref. Yn Strategaeth Camddefnyddio Sylweddau 10 mlynedd Llywodraeth Cymru, ceir ymrwymiad i gymryd camau sy’n canolbwyntio ar leihau nifer y marwolaethau sy’n berthynol i gyffuriau ac achosion o wenwyno gan gyffuriau a fu bron yn angheuol.

Ym mis Gorffennaf 2009, lansiwyd y prosiect peilot Nalocson yn y Cartref gan Lywodraeth Cymru mewn rhai ardaloedd yng Nghymru. Prif nod y prosiect oedd lleihau nifer y marwolaethau sy’n gysylltiedig â chyffuriau yng Nghymru. Yn ogystal, roedd y prosiect yn anelu i hyrwyddo lleihau niwed, a gwella iechyd a lles cymdeithasol defnyddwyr cyffuriau. 

Gweithredwyd y prosiectau Nalocson yn genedlaethol erbyn mis Tachwedd 2011. Ar hyn o bryd, mae’r cynllun nalocson ar gael o 34 safle yng Nghymru, sy’n cynnwys gwasanaethau camddefnyddio sylweddau statudol/gwirfoddol, hostelau digartrefedd, a charchardai sector preifat/cyhoeddus. Mae adroddiad cenedlaethol ynglŷn â dosbarthu a defnyddio Nalocson er mwyn gwyrdroi gorddos ar gael ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Math o feddyginiaeth o’r enw gwrthwynebydd opioid yw Nalocson. Gellir ei rhoi i frwydro yn erbyn effeithiau gorddos o gysglyn e.e. Diamorffin (heroin), Morffin, Codin, a Methadon.

Bydd staff nyrsio cymwysedig yn cynnig darparu hyfforddiant o ran defnyddio Nalocson a’i gyflenwi i unrhyw ddefnyddiwr cysglyn pan fyddant yn cael e rhyddhau o’r ddalfa.

Adnabyddir yr unigolion hyn drwy’r profi Dewisiadau Anodd yn ystod y weithdrefn arestio sydd bellach yn rhan annatod o weithdrefnau’r heddlu yn Llanelli.

Mae Dewisiadau Anodd yn canolbwyntio ar unigolion 18 oed a hŷn sy’n cael eu cadw am drosedd sbardun e.e. lladrad, twyll, byrgleriaeth, ysbeiliad, cardota, neu feddu ar gyffuriau dosbarth A. Mae’r rhain i gyd yn cael eu profi.

Mae’r broses profi am gyffuriau’n cynnwys casglu sampl hylif o’r geg mewn ffordd nad yw’n bersonol, a riportio’r canlyniad yn fanwl gywir o fewn cyfnod byr.

Gall canlyniad y prawf arwain at gyfeiriadau am driniaeth. Yn ogystal, gellir ei ddefnyddio i hysbysu penderfyniadau’r llys ynglŷn â mechnïaeth a dedfrydu.

Mae profi am gyffuriau adeg arést yn parhau’n arf llwyddiannus dros ben i adnabod troseddwyr sy’n camddefnyddio cyffuriau er mwyn mynd i’r afael â’u hymddygiad a lleihau trosedd.

“Mae’r cynllun Nalocson yn y Cartref wedi’i ddefnyddio’n helaeth yng Nghymru ers 2009, a ni yw’r ddalfa gyntaf yng Nghymru i’w gynnig,” meddai’r Prif Arolygydd Peter Roderick. “Mae’n gam mawr i ni, ond, yn ein barn ni, mae’n gam cadarnhaol a fydd yn cynorthwyo’n fawr o ran lleihau niwed, sef un o’n prif flaenoriaethau wrth ymdrin â chyffuriau.”
“Bydd y treial hefyd yn ategu’n protocol profi cyffuriau, sydd eisoes wedi’i hen sefydlu yn Llanelli.” Cyflwynwyd Dewisiadau Anodd dros ddwy flynedd yn ôl.
“Rhybuddir y rhai sy’n gwrthod cymryd rhan fod methu â darparu sampl heb reswm da yn drosedd, ac fe allant gael eu cyhuddo. Lle bo’n briodol, mae’n rhaid iddynt dderbyn asesiad arbenigol pellach a chydweithredu ag unrhyw driniaeth a fernir yn angenrheidiol.
“Mae’r ymagwedd hon wedi cael derbyniad cadarnhaol yn Llanelli hyd yn hyn, ac rydym yn gobeithio am ymateb tebyg a Nalocson.”
Y Darparwr Gofal Iechyd, sef staff MEDACS yn yr achos hwn, sy’n llwyr gyfrifol am roi’r pecynnau i bobl fynd adref gyda nhw.
“Hwn fydd y tro cyntaf i unrhyw heddlu gynnal y treial hwn, a chwmni Medacs Healthcare hefyd, sy’n darparu’r hyfforddiant iechyd angenrheidiol i’r nyrsys a’r archwilwyr meddygol fforensig sy’n gysylltiedig i’w galluogi i adnabod cyfweleion sy’n agored i gymryd gorddos, eu cynghori ynghylch sut i adnabod arwyddion gorddos, a gweinyddu’r gwrthwenwyn Nalocson,” meddai’r archwilydd meddygol fforensig, Dr June Picton. “Rydym yn gweld llawer o bobl sydd â phroblemau cyffuriau’n dod i mewn i’r ddalfa, a’r gobaith yw, yn dilyn hyfforddiant, y bydd teulu neu ffrindiau defnyddwyr herion sy’n adnabod arwyddion gorddos yn medru hunan-weinyddu’r gwrthwenwyn gan ddefnyddio pecyn yn y cartref.

“Mae tystiolaeth yn dangos ei fod yn achub bywydau, a bydd Llywodraeth Cymru’n monitro faint o becynnau sydd wedi’u dosbarthu a’u defnyddio. Mewn blwyddyn, rydym yn gobeithio gweld ffigurau sy’n dangos bod bywydau pobl wedi’u hachub.”