06 Awst 2020

Mewn ymateb i nifer y troseddau tipio anghyfreithlon a safleoedd gwastraff anghyfreithlon sy’n dod i’r amlwg yn ardal Dyffryn Aman, lle mae gwastraff yn cael ei adael yn anghyfreithlon, a gwybodaeth o ymchwiliad i safle yn ardal Garnant a arweiniwyd gan Gyfoeth Naturiol Cymru, cynhaliodd Heddlu Dyfed-Powys ymgyrch yn ddiweddar er mwyn mynd i’r afael â’r mater.

Roedd angen ymateb partneriaeth, felly cychwynnwyd a chynhaliwyd yr ymgyrch amlasiantaeth Ymgyrch Waverley yn ardaloedd Garnant, Gwauncaegurwen, Brynaman a Rhosaman. Mynegodd Cyngor Sir Gaerfyrddin a Chyngor Sir Castell-nedd Port Talbot bryderon ynglŷn â’r nifer fawr o safleoedd sydd ddim yn cael eu caniatáu na’u rheoleiddio sy’n gweithredu yn Nyffryn Aman. Gan nad ydynt wedi’u rheoleiddio, does dim rheoliadau mewn grym ar gyfer y math o wastraff, na faint o wastraff, sy’n cael ei adael.

Mae’n anochel bod y gwastraff hwn yn cael ei losgi er mwyn ei leihau a chael gwared arno, ac mae Gwasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru’n aml yn cael eu galw i ymdrin â’r tanau hyn. Eleni, mae criwiau tân o Ganolbarth a Gorllewin Cymru wedi ymateb i 329 o danau gwastraff bwriadol. Yn wir, maen nhw wedi ymateb i 19 digwyddiad mewn un lleoliad yn yr ardal eleni. Adroddwyd am y rhan fwyaf o’r digwyddiadau yr ymatebodd y gwasanaeth tân iddynt gan breswylwyr sy’n byw yn yr ardal a’r cyffiniau, a oedd yn cael eu heffeithio gan y mwg gwenwynig a oedd yn dod mewn i’w cartrefi ac yn effeithio ar eu hiechyd a’u hansawdd bywyd.

Mae’r safleoedd gwastraff anghyfreithlon hyn a’r llosgi hefyd wedi effeithio’n andwyol ar yr amgylchedd lleol yn y cymunedau hyn. Gan hynny, anelodd yr ymgyrch hon i dargedu, atal a chymryd camau gorfodi yn erbyn cludwyr gwastraff anghyfreithlon sy’n gweithredu yn yr ardal. Sefydlodd swyddogion ymateb a Thîm Plismona Bro Rhydaman, swyddogion Plismona’r Ffyrdd Sir Gaerfyrddin a swyddogion Heddlu De Cymru dri gwiriad ffordd ger ffiniau’r sir, gan stopio a gwirio unrhyw gerbyd yr amheuwyd ei fod yn cludo gwastraff. Roedd hyn er mwyn aflonyddu ar gludwyr gwastraff a oedd yn teithio i’r safleoedd hyn a’u hatal.

Roedd timoedd rheoli gwastraff Cyngor Sir Gaerfyrddin a Chyngor Castell-nedd Port Talbot, ynghyd â Thîm Lleihau Tanau Bwriadol Gwasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru hefyd yn bresennol er mwyn cefnogi’r cam gweithredu. Rhoddodd y timoedd rheoli gwastraff awdurdod lleol gyngor i yrwyr am drwyddedau cludwyr gwastraff. O ganlyniad i’r ymgyrch ochr ffordd hon, stopiwyd a gwiriwyd 45 cerbyd, a rhoddwyd nifer o rybuddion cynghorol i gludwyr am fân achosion o dorri’r rheoliad cludwyr gwastraff. Yn ogystal, cyhoeddodd yr Uned Plismona’r Ffyrdd nifer o Adroddiadau Trosedd Traffig am droseddau adeiladwaith a defnydd a oedd yn ymwneud â chyflwr y cerbydau.

Meddai Richie Vaughan-Williams, Rheolwr Lleihau Tanau Bwriadol gyda Gwasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru: “Mae troseddau gwastraff dal yn cyflwyno perygl gwirioneddol i Wasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru. Pob blwyddyn, yr ydym yn ymateb i gannoedd o danau gwastraff ac rydym yn gweld cysylltiad amlwg a chlir iawn rhwng tanau gwastraff bwriadol, tipio anghyfreithlon a gweithredu safleoedd gwastraff anghyfreithlon. Mae gan droseddau gwastraff effaith andwyol gwirioneddol ar ein cymunedau, yr amgylchedd ac ansawdd bywyd y rhai sy’n cael eu heffeithio gan y gweithgareddau anghyfreithlon hyn, a bob tro yr ydym yn ymateb i un o’r tanau hyn, gall effeithio ar ein hymateb i argyfyngau eraill lle mae bywydau mewn perygl. Mae Gwasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru’n benderfynol o leihau tanau bwriadol a chadw ein cymunedau’n ddiogel. Medrwn ond gwneud hyn drwy gydweithio gyda’n partneriaid. Roedd yr ymgyrch hon yn llwyddiannus iawn, ac rydyn ni’n edrych ymlaen at gynnal ymgyrchoedd eraill tebyg ar draws yr ardal yr ydym yn ei gwasanaethu.”
Ychwanegodd David Morgan, uwch swyddog rheoleiddio gwastraff ar gyfer Cyfoeth Naturiol Cymru: “Mae Cyfoeth Naturiol Cymru’n trin rheoleiddio safleoedd gwastraff yng Nghymru o ddifrif, er mwyn cynnal diogelwch preswylwyr a’n hamgylchedd. Ni allwn wneud hyn ar ben ein hun, ac mae gweithio’n agos â’r heddlu’n hanfodol er mwyn sicrhau y cynhelir cyfreithiau o gwmpas gwaredu a thrin gwastraff.
“Cyn yr ymgyrch hon sy’n cael ei harwain gan yr heddlu, rhoddom gyngor ynghylch cyfreithlondeb trin gwastraff. Yr ydym nawr yn gweithio gyda Heddlu Dyfed-Powys er mwyn asesu adroddiadau pellach am weithgareddau gwastraff anghyfreithlon.
“Yr ydym wedi cynnal ymchwiliad mewn un safle penodol yn ardal Garnant, gan edrych ar y math o wastraff oedd yn cael ei gludo’n rheolaidd i’r safle ar gyfer gwaredu. Yr ydym yn disgwyl canlyniad yr ymchwiliad hwn.”

Am ragor o wybodaeth ac arweiniad ynglŷn â chael gwared ar wastraff yn ddiogel, cyfreithlon a chyfrifol, galwch heibio i wefan Taclo Tipio Cymru: https://flytippingactionwales.org/en/advice/duty-of-care