Polisi Lifrai a Safonau Ymddangosiad

1. Datganiad Polisi  

Diben y polisi hwn yw sefydlu safonau clir mewn perthynas â gwisg, cynhaliaeth ac ymddangosiad priodol Swyddogion Heddlu, Cadetiaid Heddlu, Gwirfoddolwyr yr Heddlu a Staff yr Heddlu. Mae’r polisi hwn yn berthnasol ar gyfer pob swyddog, gwirfoddolwr ac aelod staff, p’un a ydynt wedi’u lleoli’n weithredol, mewn gorsaf, neu’n mynychu gweithgaredd swyddogol ac fe’i lluniwyd i hyrwyddo delwedd broffesiynol, gwella hyder y cyhoedd, a sicrhau diogelwch. 

Rhaid i Heddlu Dyfed-Powys ddarparu’r gwasanaeth plismona gorau posibl. Mae gennym gyfrifoldeb i wella hyder y cyhoedd mewn plismona a chyflwyno delwedd broffesiynol o’n sefydliad.

Rhaid gweithredu gwisgo lifrai a safonau gwisg yn gyson drwy’r sefydliad. Rhaid i holl swyddogion, staff, arweinwyr cadetiaid gwirfoddol a chwnstabliaid gwirfoddol Heddlu Dyfed-Powys gyflwyno delwedd broffesiynol i’r cyhoedd a’r cymunedau rydyn ni’n eu gwasanaethu. Bydd ymddangosiad trwsiadus a phroffesiynol yn dangos awdurdod ac yn ennyn parch, ac yn sicrhau’r cyhoedd ein bod ni’n cynnig gwasanaeth o safon broffesiynol. Mae ymddangosiad swyddogion yr heddlu, staff yr heddlu a gwirfoddolwyr yn ffactor a allai ddylanwadu ar farn, a gall ymddangosiad anniben ddifrïo gwasanaeth sydd fel arall yn ardderchog.

Mae Heddlu Dyfed-Powys wedi ymrwymo i sicrhau y bodlonir anghenion amrywiol holl swyddogion, staff a gwirfoddolwr yr heddlu, lle bo’n bosibl, ar yr amod nad ydynt yn gwrthdaro, nac yn cyfaddawdu, â chyflwyno gwasanaethau gweithredol a dyletswyddau o dan ddeddfwriaeth Iechyd a Diogelwch a’r safonau a gofynion cyffredinol a nodir yn y polisi hwn a’r ddogfen weithdrefn gysylltiedig.

Yn berthnasol (ond heb fod yn gyfyngedig) i’r canlynol: Pob categori o swyddogion a staff Heddlu Dyfed-Powys, boed yn weithwyr llawn amser, rhan amser, parhaol, gweithwyr am gyfnod penodol, gweithwyr dros dro (gan gynnwys staff asiantaeth, partneriaid, a chontractwyr), staff ar secondiad a gwirfoddolwyr. Rhaid i swyddogion Heddlu, staff a gwirfoddolwyr sy’n cyrchu a defnyddio asedau ac eiddo’r Heddlu roi sylw dyledus i gynnwys y polisi hwn.

 

2. Cwmpas y Polisi

Nod y polisi yw safoni gwisg ac ymddangosiad yr holl swyddogion mewn lifrai, aelodau staff heddlu a gwirfoddolwyr, a thrwy hynny, sicrhau cysondeb a diogelwch ar gyfer pawb wrth bortreadu delwedd sy’n peri hyder, hygrededd a pharch gan y cyhoedd rydyn ni’n eu gwasanaethu. Mae’r polisi’n cydymffurfio ag arfer gorau, fel y nodir yng nghylchlythyr 051/2003 y Swyddfa Gartref.

Amcan y polisi yw sefydlu fframwaith o arweiniad a chyfarwyddyd a fydd yn cynorthwyo swyddogion, staff, gwirfoddolwyr, goruchwylwyr a rheolwyr llinell i adnabod a chynnal safonau gwisg ac ymddangosiad derbyniol a disgwyliedig. Darperir ar gyfer gofynion crefyddol a diwylliannol cymaint ag y bo modd.

Mae panel o bersonél ar draws yr heddlu’n cwrdd i drafod newidiadau posibl i lifrai fel rhan o’r Gweithgor Lifrai. Rhaid i bob cais ar gyfer ychwanegiadau neu newidiadau i lifrai/offer safonol gael ei ystyried gan y grŵp.

 

3. Pwerau a Gofynion Cyfreithiol/Polisi

Deddf Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1974

Rheoliadau’r Heddlu 2003

Mewnol –

Gweithdrefn Lifrai Heddlu Dyfed-Powys 2025

Polisi Iechyd a Diogelwch Heddlu Dyfed-Powys

Polisi a Gweithdrefnau Cwnstabliaeth Gwirfoddol Heddlu Dyfed-Powys

 

4. Dewisiadau a Chynlluniau Wrth Gefn

Egwyddorion Cyffredinol

• Dylai holl swyddogion, staff a gwirfoddolwyr yr heddlu arddangos delwedd gadarnhaol o Heddlu Dyfed-Powys yn safon eu hymddangosiad sy’n briodol i’w rôl unigol.
• Dylai holl swyddogion, staff a gwirfoddolwyr yr heddlu bortreadu delwedd broffesiynol a fesurir yn erbyn safonau cyffredinol cymdeithas. Mae angen gweithredu synnwyr cyffredin a disgresiwn o fewn ysbryd y polisi.
• Heblaw am esgidiau, rhaid i swyddogion, staff a gwirfoddolwyr yr heddlu sy’n gwisgo lifrai ond gwisgo eitemau o lifrai, gan gynnwys penwisg, a gyhoeddir gan Storfeydd Lifrai Heddlu Dyfed-Powys ac sydd wedi’u hawdurdodi ar gyfer dyletswydd benodol yn unol â’r rhestr git berthnasol.
• Mae’n ofynnol i’r rhai sy’n cyflawni rolau lifrog i wisgo penwisg a gyhoeddir gan yr heddlu wrth gyflawni dyletswyddau cyhoeddus.
• Wrth deithio i’r gwaith, neu o’r gwaith, caiff swyddogion, staff a gwirfoddolwyr yr heddlu wisgo eitemau o lifrai penodol, gan gynnwys sgertiau neu drwseri. Ni ddylai arwyddlun/bathodyn Heddlu Dyfed-Powys fod mewn golwg. Rhaid gwisgo siaced sifilaidd a/neu ddilledyn allanol dros yr eitemau o lifrai.
• Yn ystod yr haf (1 Mai - 30 Medi) ac yn ôl disgresiwn swyddog sy’n Arolygydd neu uwch, gellir diosg teis a chrafatiau ac agor y botwm top, a gellir rowlio crysau llewys hir i fyny i waelod y benelin.
• Dylai rheolwyr a goruchwylwyr reoli safonau gwisg ac ymddangosiad eu swyddogion, staff a gwirfoddolwyr yn briodol bob amser.
• Dylid osgoi gwisgo unrhyw beth sy’n tynnu oddi wrth ddelwedd broffesiynol Heddlu Dyfed-Powys.
• Mae’n ofynnol yn ôl y polisi Iechyd a Diogelwch i bob unigolyn sicrhau nad ydynt yn rhoi eu hunain mewn perygl diangen.

 

Cyfrifoldebau

Swyddogion Heddlu, Staff Heddlu a Gwirfoddolwyr

• Sicrhau bod safon ymddangosiad dda yn cael ei chynnal, ac mae’n rhaid i swyddogion lifrog wisgo’n briodol.
• Dylid cynnal delwedd broffesiynol, sy’n cynnwys sicrhau bod dillad ac esgidiau’n lân ac wedi’u smwddio.
• Swyddogion, staff a gwirfoddolwyr lifrog – ni chaiff swyddogion neu aelodau staff wisgo dillad allanol sydd heb ei gyhoeddi gan Heddlu Dyfed-Powys mewn unrhyw amgylchiadau, heblaw bod eithriadau meddygol neu grefyddol wedi’u ceisio drwy’r broses Bwrdd Presenoldeb Rheoli Iechyd neu gymeradwyaeth y pwyllgor lifrai.
• Cynnal safonau glendid personol a thwtio uchel.
• Peidio gwisgo unrhyw beth sy’n debygol o ddwyn anfri ar yr heddlu – mae hyn yn cynnwys bathodynnau, logos, motiffau a thatŵau a allai dramgwyddo.
• Peidio gwisgo unrhyw beth a fydd yn cyfaddawdu Iechyd a Diogelwch.
• Glynu wrth gyfarwyddiadau rhesymol gan reolwr llinell o ran gwisgo lifrai neu ddillad gwaith pan yn gweithio i Heddlu Dyfed-Powys.

Ceir manylion llawn am ymddangosiad personol unigolion o fewn y ddogfen Weithdrefn Lifrai.

Ceir manylion llawn am lifrai a gyhoeddir i swyddogion, staff a gwirfoddolwyr o fewn y ddogfen Weithdrefn Lifrai.

 

Rheolwyr Llinell, Goruchwylwyr a Hyfforddwyr  

Cyfrifoldeb rheolwyr llinell, goruchwylwyr a hyfforddwyr yw sicrhau fod pob swyddog, aelod staff a gwirfoddolwr yn cydymffurfio â’r safonau lifrai ac ymddangosiad, a bod safon ymddangosiad dda yn cael ei chynnal.

Rhaid iddynt wneud y canlynol -

• Penderfynu ar addasrwydd gwisg ac ymddangosiad wrth ystyried y rôl sy’n cael ei chyflawni ac eithafion posibl ffactorau meddygol, tymheredd, iechyd a diogelwch, glendid, ethnig, diwylliannol neu grefyddol.
• Os ydynt yn poeni am ymddangosiad unigolyn, dylid ei herio’n briodol, a’i hysbysu ynglŷn â gofynion o ran safonau gwisg ac ymddangosiad. Rhaid sefydlu’r rhesymau dros ei fethiant i lynu wrth y safonau.
• Dylai cymorth ac arweiniad barhau’n flaenoriaeth ar gyfer rheolwyr llinell, goruchwylwyr a hyfforddwyr, a fydd ond yn cychwyn gweithdrefnau mwy ffurfiol lle mae methu â chydymffurfio’n briodol.
• Cofnodi pob rhyngweithiad ag unigolion y mae eu hymddangosiad yn cael ei herio.
• Bod yn ymwybodol o’r rhwydweithiau sydd ar gael i gefnogi unigolion sy’n cael eu herio am safon eu hymddangosiad.  

 

Panel Safonau

Bydd y Panel Safonau’n cynnwys 6 unigolyn o leiaf, gan gynnwys cynrychiolaeth o’r canlynol:

• Rhwydweithiau Cymorth Staff yr Heddlu,
• Aelod o’r Grŵp Ymgynghorol Annibynnol
• Cynrychiolydd o’r Adran Adnoddau Dynol
• Cynrychiolydd Unsain/Ffederasiwn yr Heddlu.

Diben y panel fydd adolygu achosion unigol a phennu addasrwydd ar gyfer dibenion recriwtio neu swydd bresennol y swyddog/aelod staff, h.y. tatŵ.

Iechyd a Diogelwch

Mae Deddf Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1974 yn berthnasol i bawb yn y gwasanaeth heddlu. Cyhoeddir Cyfarpar Diogelu Personol er eich diogelwch. Rhaid ei wisgo neu ei ddefnyddio yn unol â chyfarwyddyd – mae hyn yn ofyniad cyfreithiol o dan y ddeddfwriaeth.  

Dyrannu Lifrai a Chyllideb

Mae pob awdurdodiad lifrai nawr wedi’u priodoli’n uniongyrchol i gyllidebau. Mae pob arolygydd daearyddol a phennaeth adran yn gyfrifol am reoli eu cyllidebau lifrai eu hunain. O’r herwydd, dylai ceisiadau lifrai gael eu hawdurdodi gan eich arolygydd daearyddol neu bennaeth adran yn unig (nid yw’n cynnwys lifrai amgen am resymau meddygol – gweler isod). Gellir awdurdodi mewn argyfwng, fodd bynnag, dylid ond gwneud hyn mewn amgylchiadau eithriadol. Ceir rhagor o wybodaeth ar dudalen gartref y storfa.  

Ceisiadau ar gyfer lifrai amgen am resymau meddygol: Lle mae swyddog/aelod staff yn adrodd bod lifrai’n achosi problem feddygol ac mae angen iddo/iddi newid lifrai, rhaid iddo/iddi ddarparu tystysgrif feddygol sy’n amlinellu’r broblem feddygol. Dylid ei rhoi i’r goruchwylydd, a fydd yn ysgrifennu adroddiad i’r Pennaeth Adran/Uwch Dîm Arwain yr URS yn amlinellu’r cais. Bydd hwn yn cael ei gyflwyno wedyn i’r adran Adnoddau Dynol a’r Uned Iechyd Galwedigaethol, a fydd yn ystyried pa un ai a oes angen Bwrdd Presenoldeb Rheoli Iechyd. Unwaith y bydd y mater hwn wedi’i drafod mewn Bwrdd Presenoldeb Rheoli Iechyd ac mae’r swyddog wedi cael caniatâd i newid ei lifrai, caniateir iddo/iddi wneud hynny a thrafod ei (g)ofyniad penodol gyda’r Storfa Lifrai. Bydd pasbort gallu’r swyddog/aelod staff yn cael ei ddiweddaru i adlewyrchu awdurdodi dillad amgen.

Mae egwyddorion y Cod Moeseg yn berthnasol i’r polisi hwn a’r ddogfen weithdrefn gysylltiedig -  

• Dewrder
• Parch ac Empathi
• Gwasanaeth Cyhoeddus

 

5. Gweithredu ac adolygu  

Adolygir y polisi hwn a’r ddogfen weithdrefnau gysylltiedig fel y bo’n briodol ac er mwyn sicrhau effeithiolrwydd, os oes her ac os/ble y mae newidiadau perthnasol mewn deddfwriaethau a chanllawiau cenedlaethol. 

Gweithredir pob diwygiad gan yr adran Gweithrediadau Arbenigol gyda goruchwyliaeth ac mewn ymgynghoriad â’r Gweithgor Lifrai a’r Cyd-bwyllgor Ymgynghori a Thrafod.

COD MOESEG - TYSTYSGRIF GYDYMFFURFIO

Mae'r polisi hwn wedi'i ddrafftio yn unol â'r Coed Moeseg ac fe'i hadolygwyd ar sail ei gynnwys a'r dystiolaeth ategol a bernir ei fod yn cydymffurfio â'r Cod hwnnw a'r egwyddorion sy'n sail iddo.

 

TYSTYSGRIF GYDYMFFURFIO'R DDEDDF HAWLIAU DYNOL

Mae'r polisi hwn wedi'i ddrafftio yn unol â'r Ddeddf Hawliau Dynol ac fe'i hadolygwyd ar sail ei gynnwys a'r dystiolaeth ategol a bernir ei fod yn cydymffurfio â'r Ddeddf honno a'r egwyddorion sy'n sail iddi.

 

ASESIAD O'R EFFAITH AR GYDRADDOLDEB

Mae adran 4 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010 yn nodi'r nodweddion gwarchodedig sy'n gymwys i'w gwarchod o dan y Ddeddf fel a ganlyn: Oedran; Anabledd; Ailbennu Rhywedd; Priodas a Phartneriaeth Sifil; Beichiogrwydd a Mamolaeth; Hil; Crefydd neu Gred; Rhyw; Cyfeiriadedd Rhywiol.

Mae dyletswydd cydraddoldeb y sector cyhoeddus yn gosod gofyniad cyfreithiol rhagweithiol ar gyrff cyhoeddus i ystyried, wrth arfer eu swyddogaethau, yr angen i:

• ddileu gwahaniaethu, aflonyddu, erledigaeth, ac unrhyw ymddygiad arall sy'n anghyfreithlon o dan y Ddeddf;
• hyrwyddo cyfle cyfartal rhwng unigolion sy'n rhannu nodwedd warchodedig berthnasol ac unigolion nad ydynt yn ei rhannu;
• meithrin perthnasoedd da rhwng unigolion sy'n rhannu nodwedd warchodedig berthnasol ac unigolion nad ydynt yn ei rhannu.

Mae'r ddyletswydd cydraddoldeb yn berthnasol i'r holl nodweddion gwarchodedig ac eithrio Priodas a Phartneriaeth Sifil: dim ond y ddyletswydd i ystyried yr angen i ddileu gwahaniaethu sy’n berthnasol i’r nodwedd hon.

Mae cynnal asesiad o effaith ar gydraddoldeb yn cynnwys asesu'n systematig effeithiau tebygol neu wirioneddol polisïau ar bobl mewn perthynas â'r holl nodweddion gwarchodedig a nodir uchod.

Dylid cynnal asesiad o effaith ar gydraddoldeb ar unrhyw bolisi sy'n berthnasol i ddyletswydd cydraddoldeb y sector cyhoeddus.

CWBLHAWYD ASESIAD O'R EFFAITH AR GYDRADDOLDEB: Medi 2025