Polisi Gofal Cywir Unigolyn Cywir (Camau 3 a 4)

1. Datganiad Polisi  

Dylai trafnidiaeth ysbyty neu ambiwlans gludo rhywun i leoliadau iechyd, a rhwng lleoliadau iechyd, yn ddiogel, amserol a phriodol fel mater o drefn.

Dylai’r heddlu ond cludo rhywun i, neu rhwng, lleoliadau iechyd mewn amgylchiadau eithriadol, er enghraifft, mewn achosion brys eithriadol neu lle mae perygl uniongyrchol o drais na all swyddogion sy’n teithio gyda’r claf mewn cerbyd iechyd ei liniaru’n ddiogel.

Yn berthnasol (ond heb fod yn gyfyngedig) i’r canlynol: Pob categori o swyddogion a staff Heddlu Dyfed-Powys, boed yn weithwyr llawn-amser, rhan-amser, parhaol, gweithwyr am gyfnod penodol, gweithwyr dros dro (gan gynnwys staff asiantaeth, partneriaid a chontractwyr), gwirfoddolwyr neu staff ar secondiad. Rhaid i unrhyw swyddog, staff neu wirfoddolwr sy’n cyrchu ac yn defnyddio asedau ac eiddo’r Heddlu roi sylw dyledus i gynnwys y polisi hwn.

 

2. Cwmpas y Polisi  

Mae’r polisi hwn yn rhoi trosolwg o’r ffordd y bydd Heddlu Dyfed-Powys yn pennu’r ymateb i alwadau am wasanaeth sy’n gofyn am gludo rhywun i leoliad gofal iechyd, neu rhwng lleoliadau gofal iechyd. Mae hyn yn cynnwys cludo cleifion i’r lleoliadau canlynol:

• Adrannau Brys Ysbytai
• Ysbyty Acíwt
• Canolfannau triniaeth brys (e.e. Unedau Anafiadau Mân)
• Lleoliadau gofal iechyd meddwl (e.e. ysbytai cleifion mewnol, gwasanaethau cleifion allanol, a lleoliadau preswyl).
• Meddygfa
• Unrhyw gyfleuster GIG arall lle mae claf wedi mynd am driniaeth, boed yn gorfforol neu’n seicolegol.

Polisi Heddlu Dyfed-Powys yw bod cleifion sydd angen cael eu cludo i un neu fwy o’r lleoliadau uchod yn cael eu cymryd i’r man hwnnw yn y modd sydd fwyaf tebygol o warchod eu preifatrwydd a’u hurddas, tra hefyd yn gallu cyflenwi’r lefel iawn o ofal.

Nid cerbyd heddlu yw’r cerbyd o ddewis ar gyfer cludo rhywun sydd ag anghenion iechyd corfforol neu feddyliol. Fodd bynnag, dan rai amgylchiadau, efallai bydd yn rhaid ei ddefnyddio. Gall yr amgylchiadau hyn gynnwys lle mae’r unigolyn sydd angen ei gludo wedi bod yn dreisgar, neu’n dreisgar ar hyn o bryd.

Yn yr amgylchiadau hyn, i gychwyn, dylai swyddogion ystyried ble y disgwylir iddynt fynd ag unigolyn, neu p’un a all deithio mewn cerbyd iechyd i gefnogi cydweithwyr iechyd i gynnal diogelwch pawb.

Mae’r polisi hwn yn berthnasol i bob swyddog heddlu, aelod staff yr heddlu a gwirfoddolwr sy’n gysylltiedig â sefyllfaoedd lle y gofynnwyd am drafnidiaeth i leoliad gofal iechyd.

Mae Heddlu Dyfed-Powys yn gweithio mewn partneriaeth ag awdurdodau cyfrifol eraill mewn perthynas â chyflenwi’r polisi hwn. Mae’r polisi hwn yn gysylltiedig â dogfennau sy’n eiddo yn rhannol i awdurdodau cyfrifol heblaw Heddlu Dyfed-Powys lle y gallai fod angen adolygiad o’r cynnwys.

 

 

3. Pwerau a Gofynion Cyfreithiol/Polisi

Deddf Iechyd Meddwl 1983

Dywed Deddf Iechyd Meddwl 1983: Cod Ymarfer Cymru y dylid cludo cleifion sy’n dioddef argyfwng iechyd meddwl i’r ysbyty ac yn ôl gan ddefnyddio’r ffordd fwyaf diogel a phriodol.

Mewnol

Polisi, Gweithdrefn a Chanllawiau Gofal Cywir Unigolyn Cywir Camau 1 a 2 Heddlu Dyfed-Powys

Gweithdrefn Gofal Cywir Unigolyn Cywir Camau 3 a 4 Heddlu Dyfed-Powys

Polisi Iechyd Meddwl Heddlu Dyfed-Powys

 

4. Dewisiadau a Chynlluniau Wrth Gefn  

Diffiniad

Mae diffiniad ‘trafnidiaeth’ yn cynnwys achosion lle mae cleifion yn cael eu cludo’n orfodol o dan y Ddeddf Iechyd Meddwl, a cheisiadau am swyddogion heddlu i gefnogi cludo claf tu allan i’r Ddeddf, gan gynnwys:

• mynd â chleifion i’r ysbyty i dderbyn triniaeth feddygol am gyflyrau corfforol neu anaf, gan gynnwys dioddefwyr trosedd a’r rhai sy’n gysylltiedig â gwrthdrawiadau traffig.
• mynd â chleifion i’r ysbyty i gael eu cadw am unrhyw asesiad neu driniaeth.
• trosglwyddo cleifion rhwng ysbytai, neu gyfleuster iechyd arall.
• mynd â chleifion sy’n destun gwarcheidwaeth i’r man lle mae eu gwarcheidwad eisiau iddynt fyw a’u dychwelyd yno.
• mynd â chleifion i, a rhwng, mannau diogel y byd iechyd.
• trosglwyddo cleifion rhwng ysbyty, gan gynnwys ysbytai arbennig, llys a/neu garchar.
• mynd â chleifion adref o’r ysbyty, neu unrhyw gyfleuster iechyd arall.

 

Dyletswydd Gyfreithiol a Phwerau’r Heddlu

• Does dim dyletswydd gyfreithiol ar yr heddlu gludo pobl i leoliadau gofal iechyd i dderbyn triniaeth.
• Fodd bynnag, gall fod achlysur lle mae gofyn i swyddog fynd gyda rhywun i ysbyty.

Mae hyn yn cynnwys:

• Unigolion yn nalfa’r heddlu yn dilyn arést.
• Unigolion a gedwir o dan adran 135 neu 136 y Ddeddf Iechyd Meddwl.
• Unigolion a gedwir o dan Ddeddf Galluedd Meddyliol 2005.
• Dychwelyd cleifion i’r ysbyty os ydynt yn absennol heb ganiatâd.
• Dychwelyd pobl i’r ysbyty os ydynt yn destun gorchymyn triniaeth gymunedol, neu ryddhad amodol ac wedi’u hadalw.
• Trosglwyddo cleifion rhwng ysbyty, gan gynnwys ysbytai arbenigol, llys a/neu garchar.

Fel arfer, ambiwlans neu gerbyd addas arall, gyda staff iechyd, fydd y dull mwyaf priodol o drosglwyddo unigolyn sydd angen, neu sy’n derbyn, cymorth iechyd meddwl.

Adran 135 Trosglwyddo i Leoliadau Gofal Iechyd

Wrth fynd â rhywun i fan diogel yn rhinwedd warant adran 135, dylai’r Gweithiwr Iechyd Meddwl Proffesiynol Cymeradwy, Meddygon a12, a rheolwr yr ysbyty sicrhau bod trafnidiaeth ar gael yn unol â Pholisi Amlasiantaeth (Heddlu/Iechyd a’r Awdurdod Lleol) A135.

Adran 136 Trosglwyddo i Leoliadau Gofal Iechyd

Pan mae swyddog yn cadw unigolyn mewn man cyhoeddus gan ddefnyddio ei bŵer o dan a136 Deddf Iechyd Meddwl 1983, rhaid iddo ofyn am ambiwlans. Dylid defnyddio cerbyd iechyd i gludo pob carchariad a136.

Trawsgludiaeth Statws Amddifadu o Ryddid

Gellir gwneud cais i swyddogion gynorthwyo â chludo unigolyn â Statws Amddifadu o Ryddid i gyfeiriad penodol. Nid oes gan Swyddogion ymrwymiad cyfreithiol i ymateb i geisiadau i gludo, ac mae’n annhebygol y bydd y ceisiadau hyn yn cynnwys y math o fygythiad gwirioneddol ac uniongyrchol sy’n ofynnol ar gyfer gosod dyletswydd ar yr heddlu i weithredu.

Oni bai bod y Statws Amddifadu o Ryddid yn nodi bod angen cysylltiad yr heddlu, neu mae perygl uniongyrchol i’r unigolyn (Siarter Hawliau Dynol Ewrop erthygl 2 neu 3), ni anfonir swyddogion heddlu i gludo’r unigolyn.  

Wedi’i gymryd o Amddiffyniadau Amddifadu o Ryddid – Mental Capacity Cyf mae diffiniad Statws Amddifadu o Ryddid fel a ganlyn:

Mae Amddiffyniadau Amddifadu o Ryddid yn rhan hanfodol o’r Ddeddf Galluedd Meddyliol (2005) sy’n amddiffyn hawliau unigolion 18 oed a hŷn sy’n methu â chaniatáu i’w gofal a’u triniaeth, mewn cartref gofal/nyrsio neu ysbyty, tra bod y gofal a’r driniaeth y soniwyd amdanynt gyfystyr ag amddifadu o ryddid.

Fel deddf statudol, dyletswydd gyfreithiol unrhyw awdurdod rheoli (h.y. cartref gofal/nyrsio neu ysbyty) yw gwneud cais ar gyfer awdurdodiad Amddiffyniadau Amddifadu o Ryddid lle yr ystyrir bod angen amddifadu’r unigolyn o’i ryddid er mwyn ei warchod a’i amddiffyn.

Pwysig: Cyn hir, bydd Amddiffyniadau Amddifadu o Ryddid yn cael eu disodli gan Ddiogeliadau Amddiffyn Rhyddid, fodd bynnag, ni ddisgwylir i’r newid hwn ddod i rym yn awr tan 2025.

Mae egwyddorion y Cod Moeseg yn berthnasol i’r polisi hwn a’r weithdrefn gysylltiedig

• Dewrder
• Parch ac Empathi
• Gwasanaeth Cyhoeddus

 

5. Gweithredu ac Adolygu  

Adolygir y polisi hwn a’r ddogfen weithdrefn gysylltiedig yn rheolaidd er mwyn sicrhau ei fod yn parhau’n addas ar gyfer y diben, er mwyn mynd i’r afael ag unrhyw heriau i’r polisi a’r weithdrefn a/neu fynd i’r afael ag unrhyw newidiadau i ddeddfwriaeth neu ganllawiau cenedlaethol.

Bydd perchennog y polisi’n gyfrifol am yr adolygiad ac unrhyw newidiadau i’r polisi a/neu’r weithdrefn y gofynnwyd amdanynt. Bydd y Bwrdd Bregusrwydd ac Atal Strategol yn monitro ac yn goruchwylio’r polisi a’r weithdrefn.

COD MOESEG - TYSTYSGRIF GYDYMFFURFIO

Mae'r polisi hwn wedi'i ddrafftio yn unol â'r Coed Moeseg ac fe'i hadolygwyd ar sail ei gynnwys a'r dystiolaeth ategol a bernir ei fod yn cydymffurfio â'r Cod hwnnw a'r egwyddorion sy'n sail iddo.

 

TYSTYSGRIF GYDYMFFURFIO'R DDEDDF HAWLIAU DYNOL

Mae'r polisi hwn wedi'i ddrafftio yn unol â'r Ddeddf Hawliau Dynol ac fe'i hadolygwyd ar sail ei gynnwys a'r dystiolaeth ategol a bernir ei fod yn cydymffurfio â'r Ddeddf honno a'r egwyddorion sy'n sail iddi.

 

ASESIAD O'R EFFAITH AR GYDRADDOLDEB

Mae adran 4 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010 yn nodi'r nodweddion gwarchodedig sy'n gymwys i'w gwarchod o dan y Ddeddf fel a ganlyn: Oedran; Anabledd; Ailbennu Rhywedd; Priodas a Phartneriaeth Sifil; Beichiogrwydd a Mamolaeth; Hil; Crefydd neu Gred; Rhyw; Cyfeiriadedd Rhywiol.

Mae dyletswydd cydraddoldeb y sector cyhoeddus yn gosod gofyniad cyfreithiol rhagweithiol ar gyrff cyhoeddus i ystyried, wrth arfer eu swyddogaethau, yr angen i:

• ddileu gwahaniaethu, aflonyddu, erledigaeth, ac unrhyw ymddygiad arall sy'n anghyfreithlon o dan y Ddeddf;
• hyrwyddo cyfle cyfartal rhwng unigolion sy'n rhannu nodwedd warchodedig berthnasol ac unigolion nad ydynt yn ei rhannu;
• meithrin perthnasoedd da rhwng unigolion sy'n rhannu nodwedd warchodedig berthnasol ac unigolion nad ydynt yn ei rhannu.

Mae'r ddyletswydd cydraddoldeb yn berthnasol i'r holl nodweddion gwarchodedig ac eithrio Priodas a Phartneriaeth Sifil: dim ond y ddyletswydd i ystyried yr angen i ddileu gwahaniaethu sy’n berthnasol i’r nodwedd hon.

Mae cynnal asesiad o effaith ar gydraddoldeb yn cynnwys asesu'n systematig effeithiau tebygol neu wirioneddol polisïau ar bobl mewn perthynas â'r holl nodweddion gwarchodedig a nodir uchod.

Dylid cynnal asesiad o effaith ar gydraddoldeb ar unrhyw bolisi sy'n berthnasol i ddyletswydd cydraddoldeb y sector cyhoeddus.

CWBLHAWYD ASESIAD O'R EFFAITH AR GYDRADDOLDEB: Mehefin 2025