Gan Bwyll i osgoi twyll

Twyll yw un o’r troseddau mwyaf cyffredin yn y DU. Mae’n cyfrif am bron 40% o’r holl droseddau yng Nghymru a Lloegr. Mewn un flwyddyn yn unig, dioddefodd 1 ym mhob 17 oedolyn yng Nghymru a Lloegr dwyll, sef bron 3 miliwn o bobl.

Does neb yn ddiogel rhag twyll. Mae’r troseddwyr tu ôl iddo’n targedu pobl ar-lein ac yn eu cartrefi, gan ddylanwadu ar eu dioddefwyr yn emosiynol yn aml cyn dwyn eu harian neu eu data personol.

Ond mae rhywbeth y gallwn wneud. Drwy fod yn wyliadwrus ac aros am ennyd, meddwl a gwirio bob tro y cysylltir â ni, gallwn warchod ein hunain a’n gilydd rhag twyll.

Twyll WhatsApp

Derbyn negeseuon ar WhatsApp gan ffrindiau neu aelodau o’r teulu sydd angen cymorth ar frys neu’n gofyn am help i dalu bil? Arhoswch i feddwl pa un ai a nhw sydd wir yn anfon y neges. A yw’r cais hwn yn ymddangos yn anarferol?

• Ceisiwch gysylltu â’r unigolyn drwy ei hen rif ffôn. Bydd twyllwyr yn aml yn cysylltu â chi’n honni mai’r unigolyn hwn ydynt ar rif newydd.
• Ceisiwch alw ei rif llinell tir neu ei briod/aelod arall o’r teulu i sefydlu pa un ai a yw’r cais hwn wir wedi dod wrtho ef.
• Peidiwch â thalu ceiniog hyd nes y byddwch wedi siarad â’ch ffrind neu berthynas dros y ffôn neu wyneb yn wyneb. Peidiwch â dibynnu ar neges destun.

Twyll Banc

Gochelwch rhag unrhyw un sy’n honni ei fod yn galw o’ch banc. Efallai y bydd yn gofyn ichi ddilysu eich gweithgarwch cyfrif neu symud eich arian i ‘gyfrif diogel’.

Os fyddwch chi’n derbyn unrhyw negeseuon neu alwadau’n honni eu bod o’r banc, rhowch y ffôn i lawr. Galwch y rhif ar gefn eich cerdyn a chysylltwch â’r banc yn uniongyrchol.

Peidiwch byth â datgelu’ch côd untro neu symud arian i ‘gyfrif diogel’.

Neges destun gan gwmni cludo

Ydych chi’n disgwyl parsel? Gochelwch rhag negeseuon testun twyllodrus sy’n honni eu bod o gwmni cludo ag enw da, megis y Post Brenhinol neu DPD.

Bydd twyllwyr yn anfon e-byst a negeseuon testun yn honni eich bod wedi colli’ch dosbarthiad ac yn eich arwain at ddolen ar gyfer aildrefnu neu dalu am ddosbarthiad arall.

• Arhoswch ac ystyriwch - ydych chi’n disgwyl dosbarthiad?
• Os ydych chi’n disgwyl parsel, cysylltwch â’r cwmni y gosodoch eich archeb gydag ef yn uniongyrchol.
• Peidiwch byth â chlicio ar y ddolen na nodi’ch manylion.

Gwyliau

Mae twyll gwyliau’n ymwneud â thalu am daith neu wyliau ar-lein, a chanfod nad yw’r gwyliau rydych chi wedi ei archebu’n bodoli.  

• Cofiwch archebu gwyliau neu daith drwy asiantaethau sydd ag enw da, neu’n uniongyrchol â’r gwesty neu’r cwmni hedfan.
• Sicrhewch nad ydych chi wedi clicio ar wefan sydd wedi’i chlonio. Gwnewch eich gwaith ymchwil er mwyn sicrhau eich bod chi’n ymweld â’r wefan swyddogol.
• Gwiriwch eu bod nhw’n aelod o Gymdeithas Asiantaethau Teithio Prydain.
• Gochelwch rhag unrhyw ‘fargeinion’.

Twyll tocynnau

Prynu tocynnau ar gyfer cyngerdd neu ŵyl? Gochelwch rhag twyllwyr sy’n gwerthu tocynnau ffug.

Dylech ond prynu tocynnau o swyddfa docynnau’r ganolfan, hyrwyddwr swyddogol neu safle tocynnau adnabyddus.

Gochelwch rhag unrhyw un sy’n gwerthu tocynnau diangen am bris gostyngol. Bydd twyllwyr yn ceisio apelio atom drwy gynnig bargeinion gwych.

Cofiwch, os yw’n ymddangos yn rhy rhad, neu’n rhy dda i fod yn wir, mae’n debyg ei fod e.

Os ydych chi wedi dioddef twyll, neu’n amau y gallech fod wedi dioddef twyll, cysylltwch â Heddlu Dyfed-Powys.