Mae swyddog heddlu o Sir Gaerfyrddin, a frwydrodd yn erbyn fflamau i ryddhau dyn a oedd yn gaeth yn ei gar, a oedd ar dân, wedi’i gydnabod am ei ddewrder aruthrol.

Mae swyddog heddlu o Sir Gaerfyrddin, a frwydrodd yn erbyn fflamau i ryddhau dyn a oedd yn gaeth yn ei gar, a oedd ar dân, wedi’i gydnabod am ei ddewrder aruthrol.

Ni feddyliodd Cwnstabl Jonathan Tatam dim am ei ddiogelwch ei hun i helpu i achub bywyd y dyn. Roedd car y dyn ar dân yn dilyn gwrthdrawiad traffig y ffyrdd â thractor.

 

Heb oedi dim, gydag adrenalin yn ei ysgogi, dilynodd Jonathan ei reddf naturiol a rhedodd yn ôl i’r car heddlu i hôl diffoddwr tân, cyn rhuthro nôl at y tân.

 

Llwyddodd i atal y tân yn ddigon hir i gyrraedd yr unigolyn a oedd wedi’i gaethiwo, yr oedd ei goes wedi’i binio o dan y dangosfwrdd.

 

Gyda’r fflamau’n ail gynnau ac amser yn mynd yn brin, tynnodd Jonathan y dyn allan o’r car a’i lusgo i ddiogelwch cyn bod y car yn wenfflam.

 

Dywedodd Jonathan, sydd ond wedi bod yn swyddog ers tair blynedd: “Roedd gwylio’r darn ffilm camera corff nes ymlaen yn eithaf swrrealaidd. Digwyddodd y cyfan mor gyflym.”

 

“Rwyf dal yn ei chael hi’n anodd amgyffred yr hyn a wnes i a sut y gallai fod wedi bod yn wahanol iawn. Roedd ffrindiau’r dyn, a oedd wedi bod yn teithio gydag ef, yn erfyn arnom i wneud rhywbeth, a gwyddwn na allwn sefyll nôl a gwylio.”

 

“Rwy’n cofio meddwl bod y dyn hwn yn mynd i farw pe na bawn i’n gwneud rhywbeth yn syth.

 

“Roedd y car ar ffordd un trac wrth ymyl clawdd a doedd dim llawer o le i symud. Rwy’n cofio ei fod yn dwym iawn oherwydd gwres y tân ac roeddwn i’n poeni y byddai’r clawdd yn mynd ar dân hefyd.”

 

“Yn ffodus, roedd gennym ddiffoddwr tân yn y car heddlu. Fel arall, rwy’n amau y byddai’r dyn yma heddiw.”

 

“Meddyliais y byddai’n rhoi ychydig o seibiant iddo o’r tân pe bawn i’n medru cael y fflamau i ffwrdd o goesau’r dyn, ac yn rhoi’r nerth ychwanegol yr oedd ei angen i geisio rhyddhau ei hun. Yn naturiol, roedd mewn poeni oherwydd ei anafiadau ac yn mynd i banig. Mae’n rhaid bod y rhyddhad o gael gwared ar y fflamau am ychydig funudau wedi rhoi’r cryfder iddo symud ei droed ac ymryddhau.”

 

“Roeddwn i’n gwybod bod amser o’r pwys mwyaf. Gallwn glywed sŵn popian a chlecian, sef y teiars yn ffrwydro, mae’n siŵr. Dydw i ddim yn gwybod beth oedd yn mynd trwy fy meddwl, ond gwyddwn fod yn rhaid imi gael y dyn i ffwrdd o’r car cyn gynted â phosibl, a llusgais ef i lawr y ffordd gyda fy nghydweithiwr, a roddodd gymorth cyntaf iddo.”

 

“Tua 30 eiliad yn ddiweddarach, roedd y car yn wenfflam.”

 

Nid dyna ddiwedd ar ddewrder Jonathan. Gydag adrenalin yn pwmpio, rhedodd o gwmpas yn ceisio rheoli’r digwyddiad, a ddigwyddodd tu allan i Gynwyl Elfed, Sir Gaerfyrddin, yr haf diwethaf. Cliriodd y ffordd er mwyn caniatáu mynediad i wasanaethau brys eraill, a chynorthwyodd yr ambiwlansiau awyr i gario eu hoffer o’r man glanio at y dyn a oedd wedi’i anafu.

 

Aed â’r dyn mewn ambiwlans awyr i Ysbyty Prifysgol Cymru, Caerdydd, gydag anafiadau lluosog, gan gynnwys ffemwr toredig a llosgiadau gradd tri.

 

Dywedodd Jonathan, 33 oed, sy’n byw ar gyrion Caerfyrddin, ei fod wedi derbyn cefnogaeth neilltuol gan yr heddlu.

 

Meddai: “Ni wnaeth yr hyn ddigwyddodd fy nharo’n iawn tan imi fynd adref y noson honno. Cynigwyd cymorth imi, ac roedd fy nghydweithwyr yn barod i wrando.

 

“Cefais fy ngalw i wrthdrawiad traffig y ffyrdd arall a oedd yn ymwneud â cherbyd ar dân ychydig fisoedd yn ddiweddarach, ac rwy’n cofio meddwl, ‘dim eto.’ Mae’n rhan o’r swydd ac mae’n dda gwybod bod cymorth ar gael i swyddogion os byddant ei angen. Roedd fy nghydweithwraig, Cwnstabl Catrin Jones, hefyd yn neilltuol ar y dydd ac ar ôl y digwyddiad.”

 

Diolch i feddwl chwim, dewrder aruthrol a gwasanaeth Jonathan i blismona, cyflwynwyd gwobr dewrder iddo, a oedd wedi’i noddi gan Niche, yng Ngwobrau Heddlu Dyfed-Powys. Cynhaliwyd y seremoni wobrwyo, a noddwyd yn gyffredinol gan CDW, ym Mhencadlys yr Heddlu nos Wener 4 Gorffennaf, a gwelwyd dros 20 o grwpiau ac unigolion yn cael eu cydnabod am eu hymdrechion.  

Mae Jonathan hefyd wedi’i enwebu am wobr dewrder genedlaethol.

 

Meddai: “Mae’n braf cael fy nghydnabod mor gynnar yn fy ngyrfa gyda’r heddlu, ac rwy’n diolch i bawb sydd wedi fy nghefnogi i. Doeddwn i ddim yn disgwyl cael fy enwebu, heb sôn am ennill gwobr. Roeddwn i ond yn gwneud fy ngwaith.”

“Bu’n ddymuniad gennyf i fod yn swyddog heddlu erioed, a gwnes gais sawl gwaith pan oeddwn i’n iau cyn cael y swydd o’r diwedd yn 30 oed.”

 

“Ymunais â’r heddlu er mwyn ceisio helpu eraill, er, ni ddisgwyliais erioed rhywbeth fel hyn. Rwy’n teimlo’n falch iawn fy mod i wedi ennill, ond yn falchach fyth fy mod i wedi gallu helpu i achub bywyd y dyn. Mae’n deimlad swrrealaidd ond braf.”