Llunio dyfodol plismona sy'n seiliedig ar dystiolaeth yng Nghymru

Llunio dyfodol plismona sy'n seiliedig ar dystiolaeth yng Nghymru

Mae uwch arweinwyr yr heddlu, academyddion, llunwyr polisi a phartneriaid cymunedol yn ymgynnull heddiw ym Mhrifysgol Wrecsam ar gyfer Symposiwm Ymchwil 2025 Cydweithrediad Academaidd Plismona Cymru-Gyfan (AWPAC) – menter arloesol sy’n gweithio i wella plismona yng Nghymru.

Gyda chefnogaeth gan Rwydwaith Arloesi Cymru, mae AWPAC wedi dod yn rym ar gyfer ysgogi plismona sy'n seiliedig ar dystiolaeth, gan gyflawni effaith yn y byd go iawn trwy ymchwil ac arloesi cydweithredol. Bydd y symposiwm heddiw yn dathlu cyflawniadau'r bartneriaeth hyd yma ac yn darparu llwyfan i archwilio gweithgaredd ymchwil yn y dyfodol, gyda ffocws allweddol ar un o'r heriau mwyaf dyrys sy'n wynebu plismona heddiw: ailadeiladu ymddiriedaeth a hyder y cyhoedd.

 Mae'r agenda'n cynnwys cyfraniadau allweddol gan Brif Arolygydd Heddlu a Gwasanaethau Tân ac Achub Ei Fawrhydi, Syr Andy Cooke QPM DL, a'r Athro Betsy Stanko OBE, ochr-yn-ochr â chyflwyniadau gan ymchwilwyr PhD sy'n archwilio canfyddiadau'r cyhoedd o blismona yn ystod y pandemig ac ymhlith y rhai sy’n ddigartref ar y stryd.

Fel rhan o'u gwaith eleni, mae AWPAC wedi ariannu tri phrosiect ymchwil sy'n adlewyrchu'r ffocws hwn ar ymddiriedaeth a hyder y cyhoedd:

• Canfyddiadau a phrofiad y cyhoedd o Adran 1 - Atal ac Archwilio yng Nghymru 

Partneriaid y prosiect: Prifysgol Bangor, Heddlu Dyfed-Powys, Heddlu a Swyddfa Comisiynydd Heddlu a Throseddu Gwent, Swyddfa Comisiynydd Heddlu a Throseddu Gogledd Cymru, Heddlu a Swyddfa Comisiynydd Heddlu a Throseddu De Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru, a Chydweithfa Cyfoedion Cymru. 

Mae'r prosiect hwn yn archwilio ymagweddau a phrofiadau'r cyhoedd o Adran 1 - Atal ac Archwilio yng Nghymru a'i effaith ar ymddiriedaeth a hyder mewn plismona. Trwy ddadansoddi data, ymgysylltu â chymunedau, a chyd-gynhyrchu argymhellion ymarferol, bydd yr ymchwil yn ffurfio sail i ymgyrchoedd ymwybyddiaeth, hyfforddiant, ac arfer yn y dyfodol i gryfhau'r berthynas rhwng yr heddlu a'r cyhoedd ac adeiladu fframwaith cynaliadwy ar gyfer cydweithio parhaus.

• Gwella arfer sy'n seiliedig ar drawma'r heddlu 

Partneriaid y prosiect: Prifysgol Abertawe, Heddlu De Cymru, Prifysgol De Cymru, a The Include Hub.

Trwy weithio gyda chymunedau ar gyrion cymdeithas sydd wedi’u heffeithio gan drawma a phrofiadau niweidiol yn ystod plentyndod, nod yr ymchwil yw gwella dealltwriaeth, meithrin ymddiriedaeth, a hybu newidiadau parhaol mewn arferion a pholisi plismona. Bydd y prosiect yn cyd-greu modiwl hyfforddiant sy'n seiliedig ar drawma ar gyfer swyddogion heddlu yng Nghymru, gan gynorthwyo â datblygiad dull system gyfan.

• Gostyngiad mewn ymddiriedaeth a hyder yn yr heddlu: Archwilio'r bwlch rhwng y cenedlaethau 

Partneriaid y prosiect: Prifysgol De Cymru, Heddlu Dyfed-Powys, Heddlu Gwent, Heddlu De Cymru, Heddlu Gogledd Cymru, Tîm Llais Ieuenctid Cymru, Senedd Ieuenctid Cymru. 

Mae'r prosiect hwn yn ymchwilio i pam mae ymddiriedaeth a hyder mewn plismona yn y DU yn dirywio, yn enwedig ymhlith Cenhedlaeth Z. Trwy nodi'r ffactorau sy'n achosi'r bwlch hwn rhwng y cenedlaethau a datblygu strategaethau sy'n seiliedig ar dystiolaeth, bydd yr ymchwil yn cynorthwyo heddluoedd Cymru i wella hyder y cyhoedd, llunio polisi ac arfer yn y dyfodol, a gwneud gwahaniaeth cadarnhaol i brofiadau pobl ifanc o'r heddlu.

Dywedodd yr Athro Martina Feilzer, Cyd-gadeirydd AWPAC:
“Rydym wrth ein bodd yn dod â chydweithwyr o’r heddlu, y byd academaidd, a chymunedau ynghyd heddiw i ddathlu cyflawniadau AWPAC ac i edrych ymlaen gydag uchelgais. Mae'r prosiectau rydyn ni wedi'u hariannu eleni yn adlewyrchu penderfyniad cyffredin i fynd i'r afael ag un o'r heriau mwyaf dybryd sy'n wynebu plismona - cynyddu ymddiriedaeth a hyder y cyhoedd. Trwy weithio ar y cyd ledled Cymru, rydym yn cynhyrchu'r wybodaeth, y dystiolaeth a'r partneriaethau sydd eu hangen i wneud gwahaniaeth gwirioneddol a pharhaol.”

Meddai’r Ditectif Brif Uwch-arolygydd Dros-dro Ross Evans, Cyd-gadeirydd AWPAC:
“Mae ymddiriedaeth a hyder wrth galon plismona effeithiol, ac mae eu cryfhau yn flaenoriaeth glir i heddluoedd ledled Cymru. Trwy AWPAC rydym yn harneisio'r gorau o fewnwelediad academaidd a phrofiad rheng-flaen i lunio datrysiadau ymarferol sy'n gwneud gwahaniaeth i gymunedau. Mae symposiwm heddiw yn gyfle i arddangos y cydweithio hwnnw, dathlu'r cynnydd rydym wedi'i wneud, a gosod y cyfeiriad ar gyfer gwaith yn y dyfodol a fydd yn helpu i sicrhau bod plismona yng Nghymru yn deg, yn dryloyw, ac yn wasanaeth y gall pawb yn ymddiried ynddo.”