Cyngor diogelwch ar gyfer dŵr agored

Â’r tywydd yn cynhesu, rydyn ni’n disgwyl gweld mwy o bobl yn ceisio oeri mewn dŵr agored. Mae nifer fawr o draethau, rhaeadrau, afonydd, llynnoedd, ac ardaloedd dŵr agored yn ardal Dyfed-Powys. Rydyn ni eisiau i bawb sy’n ymweld â’r ardaloedd hyn aros yn ddiogel a deall y peryglon posibl o gwmpas dŵr agored.

Rydyn ni wedi creu canllaw sy’n cynnwys cyngor ar gyfer ar gyfer pob ardal er mwyn ichi aros mor ddiogel â phosibl o gwmpas y dŵr.

Diogelwch Traeth

1. Defnyddiwch draeth gydag achubwyr bywyd – bydd hyn yn rhoi diogelwch ychwanegol i chi a’ch anwyliaid gan achubwyr bywyd wedi’u hyfforddi hyd at safon uchel.
2. Gwybod eich baneri - bydd gan draethau sydd ag achubwyr bywyd faneri hefyd i ddangos ichi ble mae’n ddiogel nofio. Byddant hefyd yn dweud wrthych ble i ddefnyddio byrddau syrffio a phadlfyrddau. Yn bwysicaf oll, bydd baneri coch yn dweud wrthych fod y dŵr yn beryglus ac na ddylech fynd mewn iddo mewn unrhyw amgylchiadau.
3. Gwybod y peryglon – mae ein harfordir yn llawn llanwau uwch, dyfroedd oer, a cherrynt cryfach. Cymerwch yr amser i ddod i wybod am yr ardal rydych chi’n ymweld â hi a deall y peryglon.
4. Peidiwch â mynd mewn i’r dŵr ar ôl yfed alcohol – gall hyn amharu ar eich gallu i wneud penderfyniadau a chynyddu’r perygl y byddwch yn dod i mewn i drafferthion.
5. Arnofio i fyw – dyma’r peth cyntaf i gofio os fyddwch chi’n dechrau stryffaglu yn y dŵr neu’n syrthio i mewn yn annisgwyl. Ymlaciwch a cheisiwch anadlu yr un fath ag arfer. Pwyswch eich pen yn ôl gyda'ch clustiau dan y dŵr ac yna defnyddiwch eich dwylo i’ch helpu i aros ar ben y dŵr. Bydd hyn yn rhoi cyfle ichi reoli eich anadl ac yna galw am gymorth neu nofio i ddiogelwch.

Dŵr Agored

1. Peidiwch â nofio ar ben eich hun – Mwynhewch yr ardaloedd hyn fel rhan o grŵp wedi’i drefnu neu gyda’ch ffrindiau/teulu. Gadewch iddynt wybod ble rydych chi’n bwriadu nofio a phryd rydych chi’n disgwyl dychwelyd.
2. Byddwch yn ymwybodol o dymheredd y dŵr – mae sioc dŵr oer yn beryglus iawn a gall effeithio’n ddifrifol ar eich anadlu a’ch symudiad. Gall y sioc achosi i’ch pibellau gwaed gau a chyfyngu llif gwaed, sy’n golygu bod angen i’ch calon weithio’n galetach. Gall eich anadlu newid yn afreolus, a gallwch ddechrau teimlo panig, gan gynyddu’r siawns y byddwch yn anadlu dŵr i mewn i’ch ysgyfaint.

Gallwch leihau’r perygl drwy wneud y canlynol:

1. Defnyddio Arnofio i fyw - Ymlaciwch a cheisiwch anadlu yr un fath ag arfer. Pwyswch eich pen yn ôl gyda'ch clustiau dan y dŵr ac yna defnyddiwch eich dwylo i’ch helpu i aros ar ben y dŵr.
2. Gadael i’r effeithiau cychwynnol fynd heibio - gall hyn gymryd llai na munud, felly ceisiwch beidio â nofio’n syth. Ceisiwch beidio â chynhyrfu, ymlaciwch, ac arnofiwch i fyw, yna galwch am gymorth neu nofiwch i ddiogelwch.
3. Gwrando ar eich corff - cyfyngwch ar eich amser yn y dŵr ac ewch i gynhesu os fyddwch chi’n dechrau profi; crynu, fferdod/merwino, breichiau neu goesau anystwyth, dryswch, gwefusau/croen glas, gwendid, anadlu cyflym, gên dynn afreolus, neu anhawster siarad.

3. Gwybod eich galluoedd – Peidiwch â mentro mynd mewn i’r dŵr heblaw eich bod chi’n gwybod ei fod yn ddiogel. Peidiwch â mynd mewn os oes gennych unrhyw amheuon.
4. Peidiwch â mynd mewn i’r dŵr ar ôl yfed alcohol – gall hyn amharu ar eich barn a chynyddu’r perygl y byddwch yn cael trafferth.
5. Ceisiwch gyngor a thalwch sylw i arwyddion rhybudd – gwiriwch ble rydych chi’n bwriadu ymweld ag ef a gwrandewch ar unrhyw gyngor neu rybuddion. Gall hyn gynnwys ardaloedd dŵr agored gydag achubwyr bywyd wedi’u hyfforddi.

Rhaeadrau

1. Cadwch at lwybrau dynodedig a thu ôl i rwystrau – mae’r perygl yn cynyddu’n sylweddol os fyddwch chi’n gadael llwybrau wedi’u nodi o gwmpas rhaeadrau. Nid yw dringo creigiau er mwyn cael golwg gwell neu lun gwell werth y perygl ychwanegol.
2. Byddwch yn ymwybodol o arwynebau llithrig, tir anwastad, a chreigiau sy’n erydu – mae algâu, mwsogl, a dŵr o’r rhaeadr ar yr ardaloedd o gwmpas rhaeadrau. Gall hefyd fod wedi diflannu neu fod â phridd meddal o gwmpas ymylon. Mae hyn yn gwneud y tir yn llithrig, ac weithiau, gall chwalu o dan eich pwysau.
3. Byddwch yn effro i gerrynt annisgwyl – gall y cerrynt wrth ymyl rhaeadr fod yn rhyfeddol o gryf, hyd yn oed os yw’r dŵr uwch ei ben yn edrych yn llonydd.
4. Gwiriwch y rhagolygon yn yr ardal o gwmpas y rhaeadr – gall yr ardaloedd hyn orlifo’n gyflym, hyd yn oed os nad yw’n bwrw glaw lle’r ydych chi. Gall storm i fyny’r afon anfon llawer iawn o ddŵr heb fawr o rybudd. Mae’n bwysig deall y tywydd ar gyfer yr ardal gyfan.
5. Peidiwch ag ymweld â’r ardal ar ben eich hun – Mwynhewch nhw fel rhan o grŵp wedi’i drefnu neu gyda’ch teulu/ffrindiau. Gadewch iddynt wybod ble rydych chi’n bwriadu ymweld ag ef a phryd rydych chi’n bwriadu dychwelyd.

Afonydd a Chamlesi

1. Defnyddiwch fynediad diogel yn unig – dylech ond mynd mewn i’r ardaloedd hyn mewn lleoliad diogel y gallwch ei adael yn hawdd. Gall glannau serth eich atal rhag gadael y dŵr yn ddiogel.
2. Byddwch yn ymwybodol o’r dyfnder a pheryglon na ellir eu gweld – Peidiwch â neidio neu blymio i mewn i’r dyfroedd hyn. Gall y dyfnder amrywio a gall fod peryglon na ellir eu gweld o dân y dŵr, megis cyrs, planhigion, neu hyd yn oed sbwriel a all ddal eich traed.
3. Byddwch yn ymwybodol o draffig – gwyliwch rhag cychod neu bobl yn teithio ar hyd yr ardaloedd hyn. Gall fod yn anoddach i gychod mwy weld nofwyr.
4. Byddwch yn ymwybodol o halogyddion a chlefydau a gludir gan ddŵr – yn aml, nid yw dŵr camlas ac afon wedi’i drin. Gall gynnwys clefydau, megis clefyd Weil, llygredd, neu halogyddion biolegol neu gemegol.
5. Cadwch draw wrth beryglon a cherrynt cryf – peidiwch â mynd mewn i ddŵr ger coredau, cloeon, pibau, a llifddorau. Mae’r rhain yn aml yn gysylltiedig â cherrynt cryf, a gallant eich cario i ffwrdd yn hawdd.

Darllen pellach

Sefydliad Cenedlaethol Brenhinol y Badau Achub: Cyngor Diogelwch Dŵr – Gwybod y Peryglon

Y Gymdeithas Frenhinol er Atal Damweiniau  Y Gymdeithas Frenhinol er Atal Damweiniau – Cyngor ac arweiniad o ran diogelwch dŵr | Y Gymdeithas Frenhinol er Atal Damweiniau

Glandŵr Cymru: Diogelwch ar ein Dyfrffyrdd | Glandŵr Cymru

Y Gymdeithas Achub Bywyd Genedlaethol: Y Gymdeithas Achub Bywyd Genedlaethol